In de Ayurveda zijn er zes smaken: zoet, zuur, zout, scherp, bitter en wrang.
In onderstaande tabel staan de zes smaken vermeld met per smaak de samenstelling, het effect en de eigenschappen van die smaak.
|
Smaak
|
Samenstelling
|
Verhoogt
|
Verlaagt |
Eigenschap
|
|
Zoet
|
Aarde en Water
|
Verhoogt Kapha
|
Vermindert Vata en Pitta
|
Verkoelend
|
|
Zuur
|
Aarde en Vuur
|
Verhoogt Pitta / Kapha
|
Vermindert Vata
|
Verwarmend
|
|
Zout
|
Vuur en Water
|
Verhoogt Pitta / Kapha
|
Vermindert Vata
|
Verwarmend
|
|
Scherp
|
Vuur en Lucht
|
Verhoogt Pitta / Vata
|
Vermindert Kapha
|
Verwarmend
|
|
Bitter
|
Lucht en Ether
|
Verhoogt Vata
|
Vermindert Kapha en Pitta
|
Verkoelend
|
|
Wrang
|
Lucht en Aarde
|
Verhoogt Vata
|
Vermindert Kapha en Pitta
|
Verkoelend
|
Degenen met een vata-constitutie (lucht) zijn gevoelig voor
scherpe, bittere en wrange smaken. Een vata-type moet bij voorkeur etenswaren
nemen met zoete, zoute en zure smaken.
Mensen met voornamelijk een pitta-constitutie (vuur) zijn gevoelig voor zure, zoute en scherpe smaken. Vermijden dus!
Een pitta-type komt in balans met zoete, bittere en wrange smaken
Personen met een kapha-constitutie (aarde), zijn 'gevoelig' voor zoete, zure en zoute smaken en moeten die niet te veel nemen.
Een kapha-type gedijdt het best bij bittere, wrange en scherpe smaken.
Kruiden
Belangrijk: De Ayurveda heeft inzicht in kruiden met betrekking
tot de eigenschappen en effecten ervan in het lichaam en op de dosha's. Daarom
is bij een combinatie van kruiden de totale versterkende/verhogende of verminderende/verlagende
werking in het lichaam van belang, niet het 'actieve' bestanddeel van ieder
kruid. Een kruid kan verwarmend werken in combinatie met een tweede
kruid, maar ook verkoelend als er een ander tweede kruid wordt gekozen. Zo
heeft ieder middel z'n eigen specifieke combinatie.
Enkele keukenkruiden
Mensen met bijv. een pitta-constitutie, hebben veel 'warmte' in het lichaam. Daarom kunnen ze beter 'verkoelende' kruiden nemen. Koriander en venkel bijvoorbeeld zijn verkoelend en daarom geschikt voor pitta-types. Gember en kruidnagel zijn verwarmend en dus beter geschikt voor vata-types. Kapha-types profieteren van scherpe en opwekkende kruiden als peper.
In principe zijn voor wat betreft
kruiden alle kruiden geschikt voor vata-types en kapha-types. Voor vata-types
zijn de verwarmende kruiden vooral goed, voorzichtigheid is geboden met scherpe
kruiden. Scherpe kruiden zijn wel het beste om kapha te verminderen. De
beste smaak voor pitta-types is bitter. Zuur is een sterk nadelige pitta-smaak en zout
is slecht voor de pitta-huid.
Basilicum (vers!), Dille, Foelie, Gember* (vers!), Kaneel,
Kerrieblad, Komijn, Koriander, (Peper)munt, Peterselie, Saffraan, Vanille,
Venkel en Wintergroen zijn bijvoorbeeld geschikt voor pitta-types.
Amandel, Anijs, Basilicum (droog), Cayennepeper, Fenegriek, Foelie, Gember (gedroogd),
Knoflook, Kruidnagel, Laurierblad, Maanzaad, Mosterdzaad, Nootmuskaat, Oregano,
Paprika, Piment, Rozemarijn, Salie, Steranijs, Tijm en zout zijn niet geschikt
voor pitta-types.
*Verse gember is een van de weinige scherpe kruiden die door
pitta-types mag worden gegeten. Ondanks de scherpe smaak is gember namelijk
zoet en heeft daardoor een verkoelende werking.
Niet alleen bij kruiden zijn de smaken belangrijk. Dit geldt natuurlijk ook
voor bijvoorbeeld groenten en zuivel.
Ziekten
De individuele constitutie vertelt over het algemeen
voor wat voor ziekte de persoon 'aanleg' heeft.
Kapha-types bijvoorbeeld, neigen naar kapha-ziekten (vooral in de luchtwegen) zoals verkoudheid en verstoppingen. Pitta-types neigen dus naar pitta-ziekten (bijvoorbeeld ontstekingen, maagzuur) en vata-types
naar vata-ziekten (alles wat te maken heeft met droogte en beweging zoals bijvoorbeeld obstipatie en parkinson).
Mensen kunnen echter ook aan een ziekte lijden, die
van een andere aard is dan een constitutie, zoals een pitta-persoon die aan
verkoudheid lijdt, wat normaal gesproken een kapha-aandoening is. Daarom moet er
niet alleen rekening worden gehouden met de aard van de persoon, maar ook
met die van de ziekte en beide behandelen.
Ziektetoestanden die naar hun aard
van de patiënt afwijken, zijn relatief gemakkelijk te behandelen. Die
met dezelfde aard zijn minder makkelijk te behandelen, aangezien de aard van de betrokkene de aard
van de ziekte versterkt. In dit geval zou de verkoudheid bij het pitta-type
makkelijker te behandelen zijn dan bij het kapha-type.
Individuele begeleiding
Meer inzicht in jouw specifieke type en de eventuele onbalans kan je via individuele begeleiding krijgen. We gaan dan verder in op de werking van kruiden op je gezondheid en besteden veel aandacht aan een passende leefstijl.
Belangrijk uitgangspunt in de Ayurveda is dat alles wat je doet prettig moet voelen, dus een streng dieet hoeft helemaal niet heilzaam te zijn. Samen zoeken we naar voeding en een leefstijl die bij jou past, maar wel je gezondheid ondersteunt.